Tüketici kredisi: cayma, erken ödeme ve faiz hakları

İhtiyaç, taşıt veya başka amaçlı kredi kullanırken kanunun size tanıdığı hakların çoğu sözleşme metninde görünmez. 6502 sayılı Kanun'un 22 ile 31. maddeleri tüketici kredisi sözleşmelerini düzenler. Aşağıda bu maddelerden ödeme planınızı doğrudan etkileyen kuralları bulacaksınız.

Sözleşme nasıl geçerli olur?

Tüketici kredisi sözleşmesi, kredi verenin faiz veya benzeri bir menfaat karşılığında ödemenin ertelenmesi, ödünç veya benzeri finansman şekilleriyle kredi verdiği sözleşmedir. Sözleşme yazılı veya mesafeli olarak kurulmadıkça geçerli olmaz. Geçerli sözleşme yapmayan kredi veren, sonradan sözleşmenin geçersizliğini tüketici aleyhine ileri süremez (m.22/3).

Kredi kartı sözleşmeleri, ödemenin üç aydan uzun ertelenmesi veya taksitle ödeme imkânı sağlanması halinde tüketici kredisi sayılır. Bu durumda uygulanacak faiz oranı kredi kartı sözleşmesine göre belirlenen orandan fazla olamaz (m.22/2). Kredi veren, teklif ettiği koşulları içeren sözleşme öncesi bilgi formunu sözleşmenin kurulmasından makul bir süre önce size vermek zorundadır (m.23).

Cayma hakkı

On dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden krediden cayabilirsiniz. Cayma bildiriminin bu süre içinde kredi verene yöneltilmiş olması yeterlidir. Kredi veren, cayma hakkı konusunda sizi bilgilendirdiğini ispat etmek zorundadır. Krediden yararlandıysanız anaparayı ve kullanım tarihinden geri ödeme tarihine kadar işleyen akdi faizi, cayma bildiriminden sonra en geç otuz gün içinde ödersiniz. Bu süre içinde ödeme yapmazsanız krediden cayılmamış sayılır. Sizden akdi faiz ve kamu kurumlarına veya üçüncü kişilere ödenmiş masraflar dışında bir bedel istenemez (m.24).

Cayma süresinde erken ödeme

Cayma süresi içinde kredi borcunun tamamı erken ödenirse, ayrıca bir bildirim aranmaksızın cayma maddesinin hükümleri uygulanır (m.24/2). Krediyi kullandıktan sonra ilk günlerde vazgeçerseniz, anapara ve işleyen faiz ile kamuya veya üçüncü kişilere ödenmiş masraflar dışında bir bedel ödemezsiniz. Kullandığınız tutarı ve kaç gün kullandığınızı bankadan yazılı olarak öğrenip hesabı kendiniz de kontrol edin.

Faiz ve sözleşme değişikliği

Erken ödeme ve temerrüt

Vadesi gelmemiş bir veya birden çok taksiti ya da borcun tamamını erken ödeyebilirsiniz. Kredi veren, erken ödenen miktara göre faiz ve diğer maliyet unsurlarında indirim yapmak zorundadır (m.27). Temerrüt halinde bütün borcun istenebilmesi için kredi verenin tüm edimlerini yerine getirmiş olması ve sizin birbirini izleyen en az iki taksidi ödememiş olmanız gerekir. Kredi veren ayrıca en az otuz gün süre vererek muacceliyet uyarısı yapmak zorundadır (m.28).

Temerrüt hesabı

Borcun tamamı muaccel kılınırsa, muaccel kılınan taksitlerin hesaplanmasında faiz, komisyon ve benzeri masraflar dikkate alınmaz (m.28/2). Bankadan gelen bir muacceliyet ihtarında bu hükmün uygulanıp uygulanmadığını ödeme tutarına bakarak inceleyin. Kanun ihtarda en az otuz gün süre verilmesini şart koşar.

Sigorta, hesap ve bağlı krediler

• Açık talebiniz olmadan kredi bağlantılı sigorta yaptırılamaz. Kredi, kredi dışındaki yan finansal ürün ve hizmetlerin satın alınması şartına bağlanamaz (m.29).
• Yalnızca krediyle ilgili işlemlerin yapıldığı hesap için sizden herhangi bir isim altında ücret veya masraf istenemez (m.31/1).
• Açık talimatınız olmadan belirli süreli kredi sözleşmesiyle ilişkili kredili mevduat sözleşmesi yapılamaz (m.31/2).
• Kredi belirli bir malın veya hizmetin finansmanı için verilmişse bağlı kredi söz konusudur. Mal veya hizmet sözleşmesinden cayma bildirimini cayma süresi içinde kredi verene de iletirseniz bağlı kredi sözleşmesi tazminat veya cezai şart ödemeden sona erer (m.30/3).

Ücretsiz kart seçeneği

Kart çıkaran kuruluşlar, tüketicilerden yıllık üyelik aidatı ve benzeri isim altında ücret tahsil etmedikleri bir kredi kartı türü sunmak zorundadır (m.31/3). Kart başvurusu yaparken bu türün olup olmadığını sorun.

Belgeleri nasıl kontrol edersiniz?

Kanun, sözleşme öncesi bilgi formunu zorunlu tutar. Akdi faiz, efektif yıllık faiz veya kredinin toplam maliyeti sözleşmede yer almıyorsa kredi tutarı sözleşme süresinin sonuna kadar faizsiz kullanılır (m.25/2). Ödeme planınızı aldığınızda şunlara bakın:

• Faiz oranının sabit olarak yazılıp yazılmadığına
• Toplam geri ödeme tutarının ve taksit sayısının sözleşmedeki rakamlarla uyuşup uyuşmadığına
• Sigorta veya başka bir ek ürün bedelinin açık talebinizle eklenip eklenmediğine
• Kredi hesabından sizden ayrıca ücret veya masraf alınıp alınmadığına

Uyuşmayan bir rakam bulursanız tarih ve tutarıyla işaretleyip bankaya yazılı bildirin.

Sorun yaşarsanız

1. Sözleşmeyi, bilgi formunu ve ödeme planını isteyin. Faiz oranını, efektif yıllık faizi ve toplam maliyeti bu belgelerde kontrol edin.
2. İtiraz konusunu (cayma, erken ödeme indirimi, ek ücret gibi) tarih ve tutarla birlikte bankaya yazılı bildirin.
3. Yanıt alamazsanız banka ve kredi kartı ücretleri rehberindeki yolları izleyin veya Tüketici Hakem Heyeti'ne başvurun. Heyetin parasal sınırı her yıl güncellenir, güncel tutarı Ticaret Bakanlığı'ndan doğrulayın.

Sık sorulan sorular

Krediden vazgeçebilir miyim?

On dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilirsiniz (m.24/1). Krediden yararlandıysanız anapara ile geçen süre için işleyen akdi faizi ödersiniz.

Erken ödemede faiz iner mi?

Kanun, kredi verene erken ödenen miktara göre faiz ve diğer maliyet unsurlarında gerekli indirimi yapma yükümlülüğü getirir (m.27/1).

Bankanın isteğiyle sigorta yaptırmak zorunda mıyım?

Açık talebiniz olmadan kredi bağlantılı sigorta yaptırılamaz ve istediğiniz sigorta şirketinden sağladığınız teminat kredi veren tarafından kabul edilmek zorundadır (m.29).